Skip to content

This article is published in Turkish.

Pay Alım Teklifi

Published · Last updatedUpdated 7 min read
Summary

Sermaye piyasasında zorunlu ve gönüllü pay alım teklifi, %50 yönetim kontrolü eşiği, ortaklıktan çıkarma (squeeze-out) ve satma hakkı (sell-out), fiyatlandırma kuralları. II-26.1 Pay Alım Teklifi Tebliği ve SPKn m.25-27.

1. Giriş

Pay alım teklifi, halka açık bir ortaklığın pay sahiplerine yönelik olarak, belirli bir fiyattan payların satın alınmasına ilişkin kamuya yapılan açık tekliftir. Bu mekanizma, şirket kontrolünün el değiştirmesi sürecinde azınlık pay sahiplerinin korunmasını amaçlar.

Türkiye'de pay alım teklifi düzeni, 6362 sayılı SPKn m.25-27 ve II-26.1 sayılı Pay Alım Teklifi Tebliği ile detaylı olarak düzenlenmiştir. Düzenlemeler, AB Devralma Direktifi (2004/25/EC) ile uyumlu olarak hazırlanmıştır.

2. Yasal Çerçeve

Pay alım teklifinin hukuki temeli SPKn'nin 25 ila 27. maddelerinde yer almaktadır. Bu maddeler, zorunlu ve gönüllü teklif şartlarını, muafiyet hallerini ve SPK yetkilerini düzenlenmektedir.

SPKn m. 26 Pay Alım Teklifi Zorunluluğu

(1) Halka açık ortaklıklarda yönetim kontrolünü sağlayan payların veya oy haklarının iktisap edilmesi hâlinde söz konusu payların veya oy haklarının iktisabının kamuya açıklandığı tarihte pay sahibi olan diğer ortakların paylarını satın almak üzere teklif yapılması zorunludur. Pay alım teklifinde bulunulmasına ve pay alım teklifinde bulunma zorunluluğundan muafiyete ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir.

DüzenlemeKonuİçerik
SPKn m.25Zorunlu TeklifYönetim kontrolü eşiği ve yükümlülük
SPKn m.26Gönüllü TeklifKısmi ve tam teklif kuralları
SPKn m.27Çıkarma ve Satma HakkıSqueeze-out ve sell-out
II-26.1 TebliğiUygulama EsaslarıSüreç, fiyat, bilgi formu

3. Zorunlu Pay Alım Teklifi

Zorunlu pay alım teklifi, halka açık ortaklıkta yönetim kontrolünün elde edilmesi halinde, diğer pay sahiplerine yönelik olarak yapılması gereken tekliftir. Bu yükümlülük, azınlık pay sahiplerini kontrol değişikliğinden koruma amacı taşır.

3.1. Yönetim Kontrolü Eşiği

II-26.1 Tebliği m. 12 Yönetim Kontrolü

Ortaklığın oy haklarının yüzde ellisinden fazlasına tek başına veya birlikte hareket ettikleri kişilerle beraber, doğrudan veya dolaylı olarak sahip olunması veya söz konusu orana bağlı olmaksızın yönetim kurulu üye sayısının salt çoğunluğunu seçme veya genel kurulda söz konusu sayıdaki üyelikler için aday gösterme hakkını veren imtiyazlı paylara sahip olunması, yönetim kontrolünün elde edilmesi olarak kabul edilir.

Kontrol TürüTanımEşik
Oy Hakkı KontrolüToplam oy haklarının çoğunluğu%50 üstü
YK Seçim HakkıYK üyelerinin çoğunluğunu seçmeFiili durum
GK ÇoğunluğuGenel kurulda çoğunluk sağlamaFiili durum
Birlikte HareketAnlaşma ile ortak hareketToplam %50 üstü

3.2. Birlikte Hareket

II-26.1 Tebliği m. 4/1(ç) Birlikte Hareket Eden Kişiler

Birlikte hareket eden kişiler: Hedef ortaklığın yönetim kontrolünü ele geçirmek amacıyla teklifte bulunanla ya da bir teklifin başarılı bir şekilde sonuçlandırılmasını engellemek amacıyla hedef ortaklıkla açık ya da zımni, sözlü ya da yazılı bir anlaşmaya dayanarak işbirliği yapan gerçek ya da tüzel kişileri (ifade eder).

4. Gönüllü Pay Alım Teklifi

Gönüllü pay alım teklifi, yönetim kontrolü eşiğine ulaşılmaksızın, pay sahiplerine yönelik olarak ihtiyari olarak yapılan tekliftir. Kısmi veya tam teklif şeklinde olabilir.

SPKn m. 25 Pay Alım Teklifi

(1) Halka açık ortaklıklarda, gönüllü ya da önemli nitelikteki işlemler nedeniyle zorunlu pay alım teklifi yapılması ile ilgili usul ve esaslar Kurulca belirlenir.

(2) Pay alım teklifinin Kurul tarafından yasaklandığı durumlarda, yasaklanan teklife dayanılarak gerçekleştirilen işlemler geçersizdir.

Teklif TürüKapsamYükümlülük
Tam TeklifTüm paylara yönelikEşit muamele zorunlu
Kısmi TeklifBelirli miktara yönelikOransal dağıtım zorunlu
Rekabet TeklifMevcut teklife alternatifDaha avantajlı koşullar

5. Fiyatlandırma Kuralları

Pay alım teklifinde fiyat belirlemesi, azınlık pay sahiplerinin korunması açısından önem taşımaktadır. Zorunlu tekliflerde adil fiyat ilkesi sıkı kurallara bağlanmıştır.

5.1. Zorunlu Teklifte Fiyat

II-26.1 Tebliği m. 15 Zorunlu Teklifte Fiyat

Borsada işlem gören paylar için zorunlu pay alım teklifi fiyatı;

a) Pay alım teklifi yükümlülüğünün doğduğu tarihten önceki altı aylık dönem içinde teklifte bulunan veya birlikte hareket ettiği kişilerce aynı grup paylara ödenen en yüksek fiyattan ve
b) Satış anlaşmasının veya yönetim kontrolünün elde edildiğinin kamuya duyurulduğu tarihten önceki altı aylık dönem içinde oluşan günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama borsa fiyatlarının aritmetik ortalamasından

düşük olamaz. Ekonomiyi ya da sektörü etkileyen olağanüstü gelişmelerin varlığının Kurulca kabulü halinde, ilgili dönemler fiyat hesaplamasında dikkate alınmaz.

Fiyat UnsuruHesaplamaReferans Dönem
En yüksek ödenen fiyatTeklif yükümlüsünün ödemesiSon 6 ay
Borsa ortalama fiyatAğırlıklı ortalamaSon 6 ay
Minimum fiyatYukarıdakilerin yükseği-

5.2. Fiyat Artırımı

II-26.1 Tebliği m. 22 Fiyat Artırımı

Gönüllü pay alım teklifinde bulunan, fiili pay alım teklifi süresinin sona ermesinden bir iş günü öncesine kadar pay alım teklifi fiyatını artırabilir. Fiyatta ve/veya kapsamda değişiklik yapılması halinde satın alma süresi iki hafta uzatılır ve bu ek süre içinde yeni bir değişiklik yapılamaz. Fiyatın yeniden belirlenmesinden önce teklife katılarak paylarını satmış olan ortaklara, eski fiyat ile yeni fiyat arasındaki fark teklif süresinin sona ermesini takip eden iki iş günü içinde ödenir.

6. Teklif Süreci

Pay alım teklifi süreci, SPK başvurusundan başlar, bilgi formunun onaylanması ve ilanını takiben teklif döneminin tamamlanmasıyla son bulur.

AşamaSüreİşlem
Bildirim2 iş günüKontrol değişikliği bildirimi
SPK Başvurusu6 iş günüBilgi formu sunumu
SPK İncelemesi10 iş günüOnay veya ek bilgi talebi
İlan3 iş günüKAP ve gazete ilanı
Teklif Süresi10-20 iş günüPay sahiplerinin katılımı
Sonuçlanma3 iş günüTakas ve ödeme

7. Ortaklıktan Çıkarma (Squeeze-Out)

Ortaklıktan çıkarma hakkı, çoğunluk pay sahibinin azınlık pay sahiplerinin paylarını zorunlu olarak satın almasına imkan tanır. Bu hak, %98 eşiğinin aşılması halinde kullanılabilir.

SPKn m. 27 Ortaklıktan Çıkarma Hakkı ve Satma Hakkı

(1) Pay alım teklifi sonucunda veya birlikte hareket etmek de dâhil olmak üzere başka bir şekilde sahip olunan payların halka açık ortaklığın oy haklarının Kurulca belirlenen orana veya daha fazlasına ulaşması durumunda, paya sahip olan bu kişiler açısından azınlıkta kalan pay sahiplerini ortaklıktan çıkarma hakkı doğar. (...) Satım bedeli, 24 üncü madde çerçevesinde belirlenir.

8. Satma Hakkı (Sell-Out)

Satma hakkı, squeeze-out hakkının tersi olup, azınlık pay sahiplerinin çoğunluk pay sahibine paylarını satma hakkıdır. Aynı %98 eşiğinde kullanılabilir.

SPKn m. 27/2 Satma Hakkı

(2) Birinci fıkrada yer alan şartlar çerçevesinde ortaklıktan çıkarma hakkının doğduğu durumlarda, azınlıkta kalan pay sahipleri açısından satma hakkı doğar. Bu pay sahipleri Kurulca belirlenen süre içinde, paylarının adil bir bedel karşılığında satın alınmasını oy haklarının Kurulca belirlenen orana veya daha fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişilerden ve bunlarla birlikte hareket edenlerden talep edebilirler.

HakKullananEşikAmaç
Squeeze-OutÇoğunluk pay sahibi%98 oy hakkıHalka kapanma
Sell-OutAzınlık pay sahibi%98 oy hakkıLikidite imkanı

9. Muafiyetler

Belirli hallerde zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğünden muafiyet tanınabilir. Bu muafiyetler, teklif yükümlülüğünü ortadan kaldırmakta veya ertelemektedir.

II-26.1 Tebliği m. 18 Muafiyet Halleri

Kurul, başvuru üzerine başlıca aşağıdaki hallerde pay alım teklifinde bulunma zorunluluğuna muafiyet verebilir:

a) Payların, finansal güçlük içinde bulunan ortaklığın mali yapısının güçlendirilmesi bakımından zorunlu olan bir sermaye yapısı değişikliği gereğince iktisap edilmesi,
b) Ortaklık haklarının kullanılmaması kaydıyla, teklif zorunluluğu doğuran payların elden çıkarılması veya elden çıkarılacağının yazılı olarak taahhüt edilmesi,
c) Ana ortaklıktaki yönetim kontrolü değişikliğinin, halka açık ortaklıktaki yönetim kontrolünün elde edilmesi amacını taşımaması,
ç) Özelleştirme kapsamındaki halka açık ortaklıklarda kamu paylarının satışı,
d) Yönetim kontrolünün ele geçirilmesine yol açan pay iktisabının miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümlerinden veya yasal zorunluluklardan kaynaklanması.

10. Sonuç

Pay alım teklifi düzeni, şirket kontrolünün el değiştirmesi sürecinde azınlık pay sahiplerinin korunması için temel bir mekanizmadır. Zorunlu teklif kuralı ile kontrol değişikliğinden etkilenen pay sahiplerine adil bir çıkış imkanı sağlanır.

%50 yönetim kontrolü eşiği, birlikte hareket kavramı, adil fiyat ilkesi ve %98 eşiğindeki çıkarma/satma hakları, Türk hukukunda kapsamlı bir koruma sistemi oluşturmaktadır. Bu düzenleme, AB Devralma Direktifi ile uyumlu olup, yatırımcı güveninin korunmasına önemli katkı sağlamaktadır.