Zum Inhalt

Dieser Artikel erscheint auf Türkisch.

Önemli Nitelikteki İşlemler

Veröffentlicht · Zuletzt aktualisiertAktualisiert 6 Min. Lesezeit
Zusammenfassung

Halka açık ortaklıklarda önemli nitelikteki işlemler, birleşme ve bölünme, önemli tutarda varlık satışı veya devri, ortaklıktan çıkarma, azınlık pay sahiplerinin korunması ve ayrılma hakkı. SPKn m.23-24 ve II-23.3 Önemli Nitelikteki İşlemler Tebliği.

1. Giriş

Önemli nitelikteki işlemler, halka açık ortaklıkların faaliyet ve yapısında köklü değişikliklere yol açabilen, pay sahiplerinin haklarını önemli ölçüde etkileyen işlemlerdir. Bu işlemler özel prosedüre tabi tutularak azınlık pay sahiplerinin korunması amaçlanmaktadır.

Sermaye piyasası mevzuatında önemli nitelikteki işlemler, SPKn m.23-24 ve II-23.3 sayılı Önemli Nitelikteki İşlemlere İlişkin Ortak Esaslar ve Ayrılma Hakkı Tebliği ile düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler, AB mevzuatı ve uluslararası standartlarla uyumludur.

2. Yasal Çerçeve

Önemli nitelikteki işlemlerin hukuki temeli SPKn'nin 23 ve 24. maddelerinde yer almaktadır. Bu maddeler, işlem türleri, genel kurul onayı ve azınlık haklarını düzenlenmektedir.

SPKn m. 23 Önemli Nitelikteki İşlemler

(1) Halka açık ortaklıkların birleşme, bölünme işlemlerine taraf olması, tür değiştirmesi, imtiyaz öngörmesi veya mevcut imtiyazların kapsam veya konusunu değiştirmesi gibi yatırımcıların yatırım kararlarının değişmesine yol açacak ortaklığın yapısına ilişkin temel işlemler bu Kanunun uygulanmasında önemli nitelikte işlem sayılır. Kurul, önemli nitelikteki işlemleri, önemlilik ölçüsü de dâhil olmak üzere bu nitelikteki işlemlerde bulunulabilmesi veya kararların alınabilmesi için uyulması zorunlu usul ve esasları, halka açık ortaklıkların niteliğine göre belirlemeye yetkilidir.

DüzenlemeKonuİçerik
SPKn m.23Önemli İşlemlerİşlem türleri ve genel kurul
SPKn m.24Ortaklıktan ÇıkarmaYapısal değişiklik sonucu çıkarma
II-23.3 TebliğiUygulama EsaslarıÖnemlilik eşikleri, ayrılma hakkı
II-23.2 Birleşme ve Bölünme TebliğiBirleşme ve Bölünme İşlemleriBirleşme ve bölünme prosedürü

3. Önemli Nitelikteki İşlem Türleri

Tebliğ, belirli işlemleri önemli nitelikte işlem olarak tanımlamış ve bu işlemler için özel prosedürler belirlenmiştir.

3.1. İşlem Kategorileri

İşlem TürüTanımÖnemlilik Kriteri
BirleşmeBaşka ortaklıkla birleşmeHer türlü birleşme
BölünmeKısmi veya tam bölünmeHer türlü bölünme
Tür DeğiştirmeHukuki yapıyı değiştirmeHer türlü tür değiştirme
Önemli Varlık İşlemleriVarlık alış veya satışı%50 veya %75 eşikleri
İmtiyaz DeğişikliğiOy hakkı imtiyazı değişimiOlumsuz etki yaratan
Borçlanma Aracı İhracıÖnemli tutarda ihraçÖzkaynağın %100'ü

3.2. Önemlilik Eşikleri

II-23.3 Tebliği m. 6 Önemlilik Ölçütü

4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirlenen önemli nitelikteki işlemler için önemlilik ölçütü, yönetim kurulu karar tarihi itibarıyla;

a) Ortaklığın kamuya açıklanmış son finansal tablolarına göre işleme konu mal varlığının kayıtlı değerinin varlık (aktif) toplamına oranının veya,
b) İşlem tutarının, son altı aylık dönem içinde oluşan günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama borsa fiyatlarının aritmetik ortalaması dikkate alınarak hesaplanan ortaklık değerine oranının veya,
c) (...) önemli nitelikteki işleme konu mal varlığından elde edilen gelirin, sürdürülen faaliyetler dönem net kârı/zararına etki eden tüm gelir kalemlerinin toplamına oranının,

%75'ten fazla olması durumudur.

EşikKriterSonuç
%25Varlık değeri/toplam aktifKamuyu aydınlatma
%50İşlem tutarı/toplam aktif veya hasılatÖnemli işlem prosedürü
%75İşlem tutarı/toplam aktifAyrılma hakkı doğar

4. Birleşme İşlemleri

Birleşme, iki veya daha fazla ortaklığın tek bir hukuki yapı altında birleştirilmesidir. Halka açık ortaklıklarda birleşme, özel prosedür ve azınlık koruması gerektirir.

4.1. Birleşme Türleri

Birleşme TürüTanımSonuç
Devralma YoluylaBir ortaklığın diğerini devralmasıdırDevrolan ortaklık sona erer
Yeni Kuruluş YoluylaTüm ortaklıklar yeni ortaklığa katılırBirleşene tüm ortaklıklar sona erer
Kolaylaştırılmış Birleşme%90 pay sahipliği halindeBazı prosedürler hafifletilir

4.2. Birleşme Prosedürü

II-23.2 Birleşme ve Bölünme Tebliği Prosedür

Birleşme ve Bölünme Tebliği (II-23.2) uyarınca birleşme işlemlerinde izlenen başlıca aşamalar: birleşme sözleşmesinin hazırlanması, birleşme raporunun düzenlenmesi, uzman kuruluş tarafından değerleme yapılması, Kurul onayı ve genel kurul kararı.

5. Bölünme İşlemleri

Bölünme, ortaklığın mal varlığının tamamen veya kısmen başka ortaklıklara devredilmesidir. Tam bölünmede ortaklık sona erer, kısmi bölünmede ortaklık varlığını sürdürmektedir.

Bölünme TürüAçıklamaOrtaklık Durumu
Tam BölünmeTüm mal varlığı devredilirBölünen ortaklık sona erer
Kısmi BölünmeMal varlığının bir kısmı devredilirBölünen ortaklık devam eder

6. Önemli Varlık İşlemleri

Önemli varlık işlemleri, ortaklığın mal varlığında önemli değişikliğe yol açan alış, satış, kiralama veya benzeri işlemlerdir.

II-23.3 Tebliği m. 4 Önemli Nitelikteki İşlemler

Ortaklıkların; a) (...) birleşme veya bölünme işlemlerine taraf olması, b) Tür değiştirmesi, c) (...) önemlilik ölçütlerini sağlayan mal varlığının devri veya bu mal varlığının devri sonucunu doğuran işlemler tesis edilmesi veya bu mal varlığı üzerinde (...) üçüncü kişiler lehine sınırlı ayni hak tesis edilmesi, ç) İmtiyaz öngörmesi veya mevcut imtiyazların kapsam veya konusunu değiştirmesi, önemli nitelikteki işlem sayılır.

7. Genel Kurul Onayı ve Nisaplar

Önemli nitelikteki işlemler için artırılmış nisaplar ve özel karar alma prosedürü uygulanır.

7.1. Karar Nisapları

İşlemToplantı NisabıKarar Nisabı
Birleşme/Bölünme (1. toplantı)%50Mevcudun çoğunluğu
Birleşme/Bölünme (2. toplantı)%33Mevcudun çoğunluğu
Önemli varlık satışı%50Mevcudun çoğunluğu
İmtiyaz değişikliği%75%75

8. Ayrılma Hakkı

Ayrılma hakkı, önemli nitelikteki işlemlere karşı oy kullanan veya toplantıya katılmayan pay sahiplerine paylarını adil bedelle şirkete satma imkanı tanır.

SPKn m. 24 Ayrılma Hakkı

(1) 23 üncü maddede belirtilen önemli nitelikteki işlemlere ilişkin genel kurul toplantısına katılıp da olumsuz oy veren ve bu muhalefeti tutanağa geçirten pay sahipleri, paylarını halka açık ortaklığa satarak ayrılma hakkına sahiptir. (...) Halka açık ortaklık bu payları pay sahibinin talebi üzerine, Kurulca belirlenecek esaslara göre adil bir bedel üzerinden satın almakla yükümlüdür.

8.1. Ayrılma Hakkı Koşulları

KoşulAçıklamaSüre
MuhalefetKarara karşı oy kullanmaToplantıda
Muhalefet ŞerhiMuhalefeti tutanağa geçirtmeToplantıda
Kullanma SüresiAyrılma hakkı kullanmaKarar ilanından itibaren 10 iş günü

8.2. Adil Bedel Hesaplaması

II-23.3 Tebliği m. 14 Ayrılma Hakkı Kullanım Fiyatı

(1) Payları borsada işlem gören ortaklıklarda ayrılma hakkı kullanım fiyatı, (...) belirlenen tarih itibarıyla payları Yıldız Pazarda işlem gören ortaklıklar için bu tarihten önceki son bir aylık, diğer ortaklıklar için ise bu tarihten önceki son altı aylık dönem içinde borsada oluşan günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama fiyatların aritmetik ortalamasıdır."

"(2) Payları borsada işlem görmeyen ortaklıklarda ayrılma hakkı kullanım fiyatının tespiti amacıyla (...) değerleme raporu hazırlanır.

9. Azınlık Koruması

Önemli nitelikteki işlemlerde azınlık pay sahiplerinin korunması, sermaye piyasası hukukunun temel amaçlarından biridir. Çeşitli koruma mekanizmaları öngörülmüştür.

10. Sonuç

Önemli nitelikteki işlemler, halka açık ortaklıkların yapısı ve faaliyetlerinde köklü değişikliklere yol açabilen, pay sahiplerini doğrudan etkileyen işlemlerdir. Bu işlemlerin özel prosedüre tabi tutulması, azınlık pay sahiplerinin korunması açısından zorunludur.

II-23.3 Tebliği ile getirilen önemlilik eşikleri, ayrılma hakkı ve adil bedel mekanizmaları, Türkiye'de azınlık korumasının AB ve uluslararası standartlarla uyumlu olmasını sağlamaktadır. Pay sahipleri, bu haklarını etkin kullanarak yatırımlarını koruma altına alabilmektedir.