Halka Açık Ortaklık Statüsü

1. Giriş

Halka açık ortaklık, payları halka arz edilmiş veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıktır. Bu statü, şirketi SPK düzenlemelerine tabi kılar ve TTK'ya ek yükümlülükler getirir. Halka açık ortaklıklar, kamuyu aydınlatma, kurumsal yönetim ve yatırımcı koruma kurallarına uymak zorundadır.

Halka açık ortaklık statüsü, şirket yönetimi ve pay sahipleri açısından önemli sonuçlar doğurur. Bu statü, hem halka arz yoluyla bilinçli olarak hem de ortak sayısının artması nedeniyle kendiliğinden kazanılabilir.

2. Halka Açık Ortaklık Tanımı

Halka açık ortaklık kavramı, SPKn'nin 3. maddesinde tanımlanmıştır. Bu tanım, hem iradi halka arzı hem de kanuni halka arz sayılan durumları kapsar.

Halka açık ortaklık: Kitle fonlaması platformları aracılığıyla para toplayanlar hariç olmak üzere, payları halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıkları

3. Statünün Kazanılması

3.1. Halka Arz Yoluyla

Payların halka arz edilmesiyle şirket halka açık ortaklık statüsünü kazanır. Halka arz süreci tamamlandığında statü otomatik olarak doğar.

3.2. Ortak Sayısı Eşiği

Ortak sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıklar, halka arz yapmasalar bile halka açık ortaklık statüsünü kazanır.

Payları borsada işlem gören ortaklıklar ile kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan ortaklıklar hariç olmak üzere pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların payları halka arz olunmuş sayılır. Bu ortaklıklar halka açık ortaklık hükümlerine de tabi olurlar.

3.3. Bildirim Yükümlülüğü

Ortak sayısı 500'ü aşan şirketler, bu durumu SPK'ya bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin yapılmaması idari para cezası ile yaptırıma bağlanmıştır.

4. TTK ve SPKn İlişkisi

Halka açık ortaklıklar, hem Türk Ticaret Kanunu hem de Sermaye Piyasası Kanunu'na tabidir. SPKn'nin özel hükümleri TTK'nın genel hükümlerinden önce uygulanır.

Halka açık ortaklıklarda kurumsal yönetim ilkeleri ile kurumsal yönetim uyum raporlarının içeriğine, yayımlanmasına, ortaklıkların kurumsal yönetim ilkelerine uyumlarının derecelendirilmesine ve bağımsız yönetim kurulu üyeliklerine ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir.

5. Yönetim ve Denetim Yapısı

5.1. Yönetim Kurulu

Halka açık ortaklıklarda yönetim kurulu, kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde yapılandırılır. Bağımsız yönetim kurulu üyeleri önemli bir rol üstlenir.

Payları borsada işlem gören ortaklıklarda yönetim kurulu üyelerinin en az üçte biri bağımsız üyelerden oluşur. Bağımsız üye sayısı ikiden az olamaz. Bağımsızlık kriterleri Kurul tarafından belirlenir." (Not: Bu zorunluluk, payları borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklar için farklılık gösterebilir.)

5.2. Bağımsız Denetim

Halka açık ortaklıkların finansal tabloları, SPK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenir. Denetim komitesi bu süreci gözetir.

6. Pay Sahipliği Hakları

Halka açık ortaklık pay sahipleri, TTK'da düzenlenen haklara ek olarak SPKn kapsamında çeşitli haklara sahiptir.

6.1. Temel Haklar

6.2. Azınlık Hakları

Belirli oranda paya sahip azınlık pay sahiplerine, çoğunluğa karşı koruma sağlayan haklar tanınmıştır.

6102 sayılı Kanunun 411 inci maddesinde azlığa tanınmış bulunan gündeme madde ekletme hakkı, halka açık ortaklıklarda gündem maddelerine ilişkin karar taslaklarının görüşmeye sunulmasını da kapsar.

7. Önemli Nitelikteki İşlemler

Halka açık ortaklıklarda belirli önemli işlemler, pay sahiplerinin haklarını korumak amacıyla özel prosedürlere tabidir.

Halka açık ortaklıkların birleşme, bölünme işlemlerine taraf olması, tür değiştirmesi, imtiyaz öngörmesi veya mevcut imtiyazların kapsam veya konusunu değiştirmesi gibi yatırımcıların yatırım kararlarının değişmesine yol açacak ortaklığın yapısına ilişkin temel işlemler bu Kanunun uygulanmasında önemli nitelikte işlem sayılır. Kurul, önemli nitelikteki işlemleri, önemlilik ölçüsü de dâhil olmak üzere bu nitelikteki işlemlerde bulunulabilmesi veya kararların alınabilmesi için uyulması zorunlu usul ve esasları, halka açık ortaklıkların niteliğine göre belirlemeye yetkilidir.

8. Ayrılma ve Ortaklıktan Çıkarma

8.1. Ayrılma Hakkı

Belirli önemli işlemlerde olumsuz oy kullanan pay sahipleri, paylarını şirkete satarak ayrılma hakkına sahiptir.

23 üncü maddede belirtilen önemli nitelikteki işlemlere ilişkin genel kurul toplantısına katılıp da olumsuz oy veren ve bu muhalefeti tutanağa geçirten pay sahipleri, paylarını halka açık ortaklığa satarak ayrılma hakkına sahiptir. (...) Halka açık ortaklık bu payları pay sahibinin talebi üzerine, Kurulca belirlenecek esaslara göre adil bir bedel üzerinden satın almakla yükümlüdür.

8.2. Ortaklıktan Çıkarma (Squeeze-out)

Hakim ortak, belirli eşiği aşması halinde azınlık pay sahiplerini ortaklıktan çıkarabilir.

Pay alım teklifi sonucunda veya birlikte hareket etmek de dâhil olmak üzere başka bir şekilde sahip olunan payların halka açık ortaklığın oy haklarının Kurulca belirlenen orana veya daha fazlasına ulaşması durumunda, paya sahip olan bu kişiler açısından azınlıkta kalan pay sahiplerini ortaklıktan çıkarma hakkı doğar.

9. Halka Açıklık Statüsünün Sona Ermesi

Halka açık ortaklık statüsü, belirli durumlarda sona erebilir. Bu durum, SPK kaydından silinme ile gerçekleşir.

10. Sonuç

Halka açık ortaklık statüsü, şirketler için önemli yükümlülükler getirmekle birlikte sermaye piyasalarından fon temini ve kurumsal yapılanma açısından avantajlar sağlar. TTK ile SPKn'nin birlikte uygulanması, halka açık ortaklıkların hukuki çerçevesini oluşturur.