Ortaklara Borçlanma Yasağı | Av. Ersan Çetin
TR EN DE

Şirket Ortaklarının Şirkete Borçlanma Yasağı

Anonim ve limited şirketlerde pay sahiplerinin ve ortakların şirkete borçlanma yasağı, yasağın kapsamı, istisnaları ve yaptırımları.

Summary in English

Overview

This article examines the prohibition on shareholder loans under the Turkish Commercial Code (TTK). Article 358 prohibits shareholders from borrowing from the company, serving as a key reflection of the capital preservation principle and protecting company creditors.

Key Points

  • Purpose: To protect company capital and creditors by preventing improper use of company assets by shareholders.
  • Scope of Prohibition: Cash loans, advances from company treasury, company guarantees, suretyships, and assumption of shareholder debts to third parties.
  • Conditions for Exception: Borrowing is permitted only when: (1) all due capital contribution obligations are fulfilled, and (2) the company's profit together with free reserves covers prior year losses.
  • Application to Limited Companies: TTK Article 644/1-b applies the same prohibition to limited liability companies.
  • Civil Sanctions: Invalidity of transactions, immediate repayment obligation, default interest, and board member liability.
  • Criminal Sanctions: TTK Article 562/4 provides for judicial fines of not less than 300 days for those who provide loans to shareholders in violation of the prohibition.
  • Current Account Relations: Trade-related receivables are treated differently from financing transactions, which fall under the prohibition.
Full article in Turkish below

Überblick

Dieser Artikel untersucht das Verbot von Gesellschafterdarlehen nach dem türkischen Handelsgesetzbuch (TTK). Artikel 358 verbietet es Aktionären, von der Gesellschaft Kredite aufzunehmen, was eine wichtige Ausprägung des Kapitalerhaltungsgrundsatzes darstellt und die Gläubiger der Gesellschaft schützt.

Kernpunkte

  • Zweck: Schutz des Gesellschaftskapitals und der Gläubiger durch Verhinderung einer missbräuchlichen Verwendung des Gesellschaftsvermögens durch Aktionäre.
  • Umfang des Verbots: Bardarlehen, Vorschüsse aus der Gesellschaftskasse, Gesellschaftsbürgschaften, Garantien und Übernahme von Gesellschafterschulden gegenüber Dritten.
  • Ausnahmebedingungen: Kreditaufnahme ist nur zulässig, wenn: (1) alle fälligen Kapitaleinlagepflichten erfüllt sind und (2) der Gewinn der Gesellschaft zusammen mit freien Rücklagen die Verluste der Vorjahre deckt.
  • Anwendung auf GmbHs: TTK Artikel 644/1-b wendet dasselbe Verbot auf Gesellschaften mit beschränkter Haftung an.
  • Zivilrechtliche Sanktionen: Unwirksamkeit von Transaktionen, sofortige Rückzahlungspflicht, Verzugszinsen und Vorstandshaftung.
  • Strafrechtliche Sanktionen: TTK Artikel 562/4 sieht Geldstrafen von mindestens 300 Tagessätzen für diejenigen vor, die Aktionären unter Verstoß gegen das Verbot Kredite gewähren.
  • Kontokorrentverhältnisse: Handelsbezogene Forderungen werden anders behandelt als Finanzierungsgeschäfte, die unter das Verbot fallen.
Vollständiger Artikel auf Türkisch unten

1. Giriş

Ortakların şirkete borçlanma yasağı, sermayenin korunması ilkesinin en önemli yansımalarından biridir. TTK 358, pay sahiplerinin belirli koşullar gerçekleşmeden şirketten borç almasını yasaklamakta; ihlal halinde hem hukuki hem de cezai yaptırımlar öngörmektedir. Bu yasak, şirket alacaklılarının korunması ve örtülü kar dağıtımının önlenmesi amacını taşımaktadır.

Karşılaştırmalı Hukuk
Alman Hukuku (Verbot der Einlagenrückgewähr): GmbHG § 30 ve AktG § 57 sermayenin korunmasını düzenler. Ortaklara yapılan ödemeler sermayeyi azaltıyorsa yasaktır. Darlehen (kredi) belirli koşullarda mümkündür.

İngiliz Hukuku (Financial Assistance): Companies Act 2006 s.677-683 finansal yardım yasağını düzenler. Private companies için kaldırılmış; public companies için devam eder. Distribution rules ayrı uygulanır.

ABD (Shareholder Loans): Genel bir yasak yoktur. Ancak fraudulent conveyance laws, equitable subordination ve thin capitalization kuralları dolaylı sınırlamalar getirir. IRS recharacterization riski vardır.

Fransız Hukuku (Comptes courants d'associés): Ortaklarla cari hesap ilişkisi yaygındır ve genellikle serbesttir. Ancak abus de biens sociaux (şirket mallarının kötüye kullanılması) suçu kapsamında değerlendirilebilir.

2. Yasağın Amacı

6102 sayılı TTK, şirket sermayesinin korunması ve alacaklıların güvence altına alınması amacıyla pay sahiplerinin ve ortakların şirkete borçlanmasını yasaklamıştır. Bu düzenleme, şirket varlıklarının ortaklar tarafından haksız şekilde kullanılmasını önlemeyi hedefler.

3. Anonim Şirketlerde Borçlanma Yasağı

TTK Madde 358, anonim şirketlerde pay sahiplerinin şirkete borçlanmasını açıkça yasaklamaktadır. Bu yasak, sermayenin korunması ilkesinin bir yansımasıdır.

TTK Madde 358 - Pay Sahiplerinin Şirkete Borçlanma Yasağı
"Pay sahipleri, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmedikçe ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadıkça şirkete borçlanamaz."

4. Yasağın Kapsamı

Borçlanma yasağı aşağıdaki durumları kapsar:

5. Yasağın İstisnaları

Aşağıdaki koşulların birlikte varlığı halinde pay sahibi şirkete borçlanabilir:

Yasak ve İstisna Koşulları

Durum Borçlanma Açıklama
Sermaye taahhüdü ödenmemiş YASAK Vadesi gelmiş sermaye borcu varken borçlanılamaz
Geçmiş yıl zararları karşılanmamış YASAK Kar + serbest yedek zararı karşılamalı
Her iki koşul sağlanmış SERBEST Borçlanma mümkün
Ticari ilişki (mal/hizmet) FARKLI Normal ticari vadeler sorun değil
Şirketin ortağa borçlanması SERBEST Yasak kapsamında değil

6. Limited Şirketlerde Borçlanma Yasağı

TTK Madde 644/1-b uyarınca, anonim şirketlere ilişkin borçlanma yasağı hükümleri limited şirketler için de geçerlidir.

TTK Madde 644/1-b
"Anonim şirketlere ilişkin (...) 358 inci madde hükümleri limited şirket hakkında da uygulanır."

7. Yasağın Yaptırımları

6.1. Hukuki Yaptırımlar

6.2. Cezai Yaptırımlar

TTK Madde 562/4 uyarınca, yasağı ihlal eden işlemi yapan veya yaptıran kişiler için adli para cezası öngörülmüştür.

TTK Madde 562/4
"358 inci maddeye aykırı olarak pay sahiplerine borç verenler üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır."

8. Yönetim Kurulunun Sorumluluğu

Yasağa aykırı şekilde borç veren yönetim kurulu üyeleri, şirkete verdikleri zarardan dolayı sorumludur. Bu sorumluluk, hem şirkete hem de alacaklılara karşı doğabilir.

9. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

10. Cari Hesap İlişkisi

Ortakla şirket arasındaki cari hesap ilişkisinin borçlanma yasağı kapsamında değerlendirilmesi tartışmalıdır. Ticari ilişkiden kaynaklanan alacak-borç dengeleri farklı değerlendirilebilirken, sırf finansman amacıyla yapılan işlemler yasak kapsamındadır.

11. Sonuç

Pay sahiplerinin şirkete borçlanma yasağı, sermayenin korunması ve alacaklıların güvence altına alınması için kritik bir düzenlemedir. Yasağın ihlali hem hukuki hem de cezai yaptırımlara yol açabilir. Şirket yönetimlerinin bu konuda titizlikle hareket etmesi gerekmektedir.

Kontrol Listesi: Ortaklara Borçlanma Yasağı
Borçlanma Öncesi Kontroller:
☐ Ortağın sermaye taahhüt borcu var mı?
☐ Vadesi gelmiş sermaye borcu tamamen ödenmiş mi?
☐ Şirketin geçmiş yıl zararları var mı?
☐ Kar + serbest yedek akçe zararları karşılıyor mu?
☐ Her iki koşul sağlanıyorsa: borçlanma mümkün

Yasak Kapsamındaki İşlemler:
☐ Doğrudan nakit borç verme
☐ Şirket kasasından avans
☐ Ortağın borcuna kefalet
☐ Ortağın borcuna garanti
☐ Üçüncü kişiye olan borcun üstlenilmesi

Yasak Dışı İşlemler:
☐ Ticari ilişkiden doğan normal vadeli alacaklar
☐ Ortağın şirkete borç vermesi
☐ Kar payı dağıtımı (usulüne uygun)
☐ Kar payı avansı (mevzuata uygun)

İhlal Halinde Yaptırımlar:
☐ İşlemin geçersizliği
☐ Paranın derhal iadesi
☐ Temerrüt faizi
☐ YK üyelerinin sorumluluğu
☐ Adli para cezası (300 günden az olmamak üzere)

Bu çalışma yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihatlarda meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle içerik zamanla geçerliliğini yitirebilir. İçeriğin somut olaylara uygulanması veya bu içeriğe dayanılarak alınan kararlar nedeniyle doğabilecek sonuçlardan sorumluluk kabul edilmez.

İlgili Makaleler