1. Giriş
Limited şirkette sermaye artırımı, anonim şirkete kıyasla daha basit prosedürlere tabidir. TTK, limited şirketler için kayıtlı sermaye sistemi öngörmemekte; her sermaye artırımı şirket sözleşmesi değişikliği gerektirmektedir. Mevcut ortakların yeni pay alma hakkı, anonim şirketlerdeki rüçhan hakkının karşılığı olarak korunmaktadır.
İngiliz Hukuku (Private Ltd Capital Increase): Companies Act 2006'ya göre ordinary resolution yeterlidir. Articles'ta aksi belirtilmemişse sermaye artırımı kolaylaştırılmıştır.
ABD (LLC Capital Contributions): Operating agreement sermaye artırımını düzenler. Çoğunlukla member consent gerekir. Contribution değerlemesi için valuation procedures uygulanabilir.
Fransız Hukuku (Augmentation de capital SARL): Code de Commerce L.223-30 düzenler. AGE kararı ve statuts değişikliği zorunludur. Ortakların öncelikli taahhüt hakkı vardır.
2. Sermaye Artırımının Genel Esasları
Limited şirketlerde sermaye artırımı, esas sermayenin yükseltilmesi işlemidir. Şirketin büyümesi, yeni yatırımlar veya yasal gerekliliklerin karşılanması gibi nedenlerle sermaye artırımına gidilebilir.
3. Sermaye Artırımı Ön Koşulları
Limited şirkette sermaye artırımı yapılabilmesi için bazı ön koşulların sağlanması gerekir:
- Mevcut esas sermayenin tamamının ödenmiş olması
- Nakdi artırımda artırılan sermayenin en az %25'inin tescilden önce ödenmesi
- Sermaye kaybı veya borca batıklık varsa, artırımın bu durumu gidermeye yönelik olması
4. Karar Nisabı
Sermaye artırımı, şirket sözleşmesi değişikliği gerektirdiğinden özel nisaba tabidir. Ortaklar genel kurulunda sermayenin en az üçte ikisini temsil eden ortakların kararı gerekir.
5. Sermaye Artırımı Türleri
4.1. Nakdi Sermaye Artırımı
Ortakların nakit ödeme yaparak şirket sermayesine katkıda bulunmasıdır. Artırılan sermayenin en az %25'i tescilden önce, kalan kısım ise 24 ay içinde ödenmelidir.
4.2. Ayni Sermaye Artırımı
Nakit dışında mal varlığı değerlerinin (taşınmaz, araç, makine, marka, patent vb.) sermayeye konulmasıdır. Ayni sermayenin değeri bilirkişi tarafından belirlenir.
4.3. İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı
Şirketin yedek akçeleri, dağıtılmamış kârları veya fonlarının sermayeye eklenmesidir. Bu durumda ortaklara bedelsiz esas sermaye payı verilir.
A.Ş. ve Ltd. Şti. Sermaye Artırımı Karşılaştırması
| Kriter | Ltd. Şti. Sermaye Artırımı | A.Ş. Sermaye Artırımı |
|---|---|---|
| Kayıtlı Sermaye Sistemi | Uygulanamaz | Uygulanabilir |
| Karar Organı | Ortaklar GK | Genel Kurul (veya YK - kayıtlı sermaye) |
| Karar Nisabı | Sermayenin 2/3'ü | Sermayenin yarısı + oy çoğunluğu |
| Şekil | Sözleşme değişikliği (noter) | Esas sözleşme değişikliği |
| Yeni Pay Alma Hakkı | TTK 591 | Rüçhan hakkı (TTK 461) |
| Ödeme Yükümlülüğü | %25 ön ödeme + 24 ay | %25 ön ödeme + 24 ay |
6. Artırım Prosedürü
Limited şirkette sermaye artırımı şu adımlarla gerçekleştirilir:
- Müdürler kurulunun artırım önerisi hazırlaması
- Genel kurulun toplanması ve karar alınması
- Şirket sözleşmesi tadil tasarısının hazırlanması
- Nakdi artırımda ödemenin yapılması
- Ticaret siciline tescil başvurusu
- Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan
7. Tescil İçin Gerekli Belgeler
- Genel kurul kararının noter onaylı örneği
- Şirket sözleşmesinin yeni şekli
- Sermayenin ödendiğine dair banka dekontu
- Müdürler kurulu beyanı
- Ayni sermaye varsa bilirkişi raporu
8. Yeni Pay Alma Hakkı
Limited şirkette nakdi sermaye artırımında mevcut ortaklar, payları oranında yeni çıkarılan esas sermaye paylarını alma hakkına sahiptir. Bu hak, anonim şirketlerdeki rüçhan hakkının karşılığıdır.
9. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Mevcut sermayenin tamamının ödenmiş olması şarttır
- Ayni sermayede bilirkişi değerlemesi zorunludur
- İç kaynaklardan artırımda, fonların serbest olması gerekir
- Tescil edilmeden sermaye artırımı hüküm doğurmaz
- Ortakların yeni pay alma hakları dikkate alınmalıdır
- Vergisel yükümlülükler (damga vergisi vb.) unutulmamalıdır
10. Sonuç
Limited şirkette sermaye artırımı, şirketin finansman ihtiyacının karşılanması ve büyüme hedeflerine ulaşılması için önemli bir araçtır. Yasal prosedürlere uyulması, gerekli belgelerin hazırlanması ve tescil işlemlerinin zamanında tamamlanması başarılı bir sermaye artırımı için kritik öneme sahiptir.
☐ Mevcut esas sermayenin tamamının ödenmiş olması
☐ Sermaye kaybı varsa: iyileştirme planı
☐ İç kaynak artırımında: fonların serbest ve bilançoda mevcut olması
Karar Süreci:
☐ Müdürler kurulu artırım önerisi
☐ Ortaklar GK toplantı çağrısı
☐ GK kararı (sermayenin 2/3'ü)
☐ Şirket sözleşmesi tadil tasarısı
☐ Müdürler kurulu beyanı
Yeni Pay Alma Hakkı (Nakdi Artırım):
☐ Ortaklara yeni pay alma hakkı kullanım bildirimi
☐ Kullanım süresinin belirlenmesi
☐ Kullanılmayan payların tahsisi
Tescil Belgeleri:
☐ Noter onaylı GK kararı
☐ Şirket sözleşmesinin yeni şekli
☐ Sermayenin %25'i banka dekontu
☐ Müdürler kurulu beyanı
☐ Ayni sermaye varsa: bilirkişi raporu
☐ Güncel ortaklar listesi
Vergisel Yükümlülükler:
☐ Damga vergisi
☐ Ticaret sicili harçları