# Hatır Taşımasında Tazminat ve Hakkaniyet İndirimi

- Yazar: Av. Ersan Çetin
- Alan: Sigorta ve Tazminat Hukuku
- Yayın: 2026-10-17
- Son güncelleme: 2026-10-17
- Kaynak: https://ersancetin.av.tr/makaleler/sigorta-hatir-tasimasi/

> Karşılıksız ve büyük ölçüde yolcunun yararına yapılan taşımalarda işletenin sorumluluğu KTK m. 87 uyarınca genel hükümlere tabidir ve Yargıtay uygulamasında tazminattan TBK m. 51'e dayanılarak hakkaniyet indirimi yapılabilmektedir. Taşımada işletenin bir çıkarı varsa hatır taşımasından söz edilmemekte; yakın aile bireylerinin taşınmasında da 4. Hukuk Dairesinin bir kararında indirim yapılamayacağı kabul edilmiştir. Yazıda indirimin şartları, oranı ve müterafik kusur indiriminden farkı Yargıtay kararlarıyla açıklanmaktadır.

## 1. Giriş

Bir arkadaşı işe bırakmak, komşuyu hastaneye götürmek ya da yolda kalan bir tanıdığı şehir dışına kadar taşımak gündelik hayatın olağan parçalarıdır. Bu yolculuklardan birinde kaza olduğunda ve araçta karşılıksız taşınan kişi yaralandığında ya da hayatını kaybettiğinde, zararın kim tarafından ve hangi ölçüde karşılanacağı sorusu ortaya çıkar. Türk hukukunda bu soru "hatır taşıması" kavramı etrafında tartışılır.

Hatır taşıması, kural olarak işletenin sorumluluğunu ortadan kaldıran bir hal değildir. Ancak Karayolları Trafik Kanunu (KTK) bu durumda işletenin sorumluluğunu tehlike sorumluluğu rejiminden çıkararak genel hükümlere bağlamakta, Yargıtay uygulaması da genel hükümler içinde Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.51'e dayanarak tazminattan hakkaniyet indirimi yapılabileceğini kabul etmektedir. Zorunlu trafik sigortacısı da işletenin sorumluluğunu üstlendiğinden, bu indirim sigorta şirketine ve tahkim yargılamasına yöneltilen taleplerde de gündeme gelmektedir.

Yazının devamında hatır taşımasının şartları, indirimin hukuki dayanağı, yakın akrabalar bakımından kabul edilen istisna, indirim oranı ve ispat meseleleri sırasıyla incelenmektedir. Zarar görenin kendi davranışından kaynaklanan indirimler (emniyet kemeri, kask, alkollü sürücünün aracına binme) seride ayrı bir yazıda, [Müterafik Kusur](/makaleler/sigorta-muterafik-kusur/) başlığı altında incelenmektedir.

## 2. Hukuki Çerçeve

### 2.1. KTK m.87: Genel hükümlere yollama

Motorlu araç işleteninin sorumluluğu kural olarak KTK m.85 uyarınca bir tehlike sorumluluğudur; işletenin kusuru aranmaz. KTK m.87 ise hatır için taşınan ya da kendisine araç hatır için verilen kişi bakımından bu rejimi değiştirmektedir.

> **KTK m. 87 (Genel hükümlerin uygulanması)**
>
> Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir.

Hükmün atıf yaptığı "genel hükümler", TBK'nın haksız fiil sorumluluğuna ilişkin kurallarıdır. Bu yollama iki sonuç doğurur. Birincisi, sorumluluğun kurulmasında genel hükümlerin aradığı şartlar esas alınır. İkincisi, tazminatın belirlenmesinde TBK m.51 ve m.52'de öngörülen indirim imkanları uygulanabilir hale gelir.

### 2.2. TBK m.51: Tazminatın belirlenmesinde takdir

Yargıtay, hatır taşımasında yapılan indirimi kural olarak TBK m.51'e dayandırmaktadır. Hüküm, hakime tazminatın kapsamını belirlerken durumun gereğini göz önüne alma yetkisi tanır.

> **TBK m. 51 (Tazminatın belirlenmesi)**
>
> Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.

Bu indirim, zarar görenin kusuruna dayanan müterafik kusur indiriminden farklıdır. Müterafik kusurda zarar görenin kendi davranışı zararın doğmasına ya da artmasına katkıda bulunur ve dayanak TBK m.52'dir. Hatır taşımasında ise zarar görenin herhangi bir kusuru aranmaz; indirimin gerekçesi, karşılıksız bir iyilik yapan kişiyi zararın tamamından sorumlu tutmanın hakkaniyete uygun düşmeyeceği düşüncesidir.

### 2.3. Sözleşme hukukundaki paralel düşünce

Aynı düşünce sözleşme hukukunda da karşılık bulur. TBK m.114, borçlunun sorumluluğunun işin özel niteliğine göre belirleneceğini ve işin borçlu için bir yarar sağlamadığı hallerde sorumluluğun daha hafif değerlendirileceğini öngörür.

> **TBK m. 114 (Sorumluluğun kapsamı)**
>
> Borçlunun sorumluluğunun kapsamı, işin özel niteliğine göre belirlenir. İş özellikle borçlu için bir yarar sağlamıyorsa, sorumluluk daha hafif olarak değerlendirilir.

Hatır taşıması kural olarak bir sözleşme ilişkisi içermediğinden TBK m.114 doğrudan uygulanmaz; ancak hükmün dile getirdiği ölçütün, yani işin kimin yararına yapıldığının, hatır taşımasının değerlendirilmesinde de yol gösterici olabileceği öğretide ileri sürülebilir.

## 3. Hatır Taşımasının Şartları

### 3.1. Karşılıksızlık

Hukuk Genel Kurulu, hatır taşımasından söz edilebilmesi için taşınan kişiden karşı edim alınmamış ya da alınan edimin önemsiz olmasını aramaktadır:

> **Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2053, K. 2021/1303, T. 02.11.2021**
>
> Hatır için taşıma veya aracın hatır için verilmesinin söz konusu olması için, işleten ya da teşebbüs sahibinin, taşımak için araca aldığı yolcudan ya da arabasını verdiği kişiden ya hiçbir karşı edim almamış olması ya da alsa bile bunun önemsiz olması gerekir. Araçta hatır için taşıma veya aracın hatır için verilmesi, başkasına kolaylık gösterme, iyilik etme düşüncesine dayanmaktadır. Araçta hatır için taşıma veya aracı hatır için verme, münhasıran ya da büyük oranda taşınan ya da verilen kişinin menfaatine olmalıdır. Hatır taşımasının veya aracın hatır için verilmesinin tazminattan indirim sebebi sayılmasının nedeni, hakkaniyet düşüncesine dayandığından, böyle bir durumda işleteni zararın tamamından sorumlu tutmak, adalet duygusuna aykırı düşecektir
>
> Kaynak: Yargıtay Karar Arama, https://karararama.yargitay.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 17.10.2026)

Karara göre karşı edimin "önemsiz" olması halinde de hatır taşıması ortadan kalkmayabilir. Örneğin yolcunun yakıt masrafına küçük bir katkıda bulunması, taşımayı tek başına ücretli taşımaya dönüştürmeyebilir. Buna karşılık düzenli ve bir bedel karşılığında yapılan taşımalarda (servis, ücretli yolcu taşıma, paylaşımlı yolculuk platformları üzerinden bedelli yolculuk) hatır taşımasının şartlarının oluşmadığı değerlendirilebilir.

### 3.2. Yararın taşınana ait olması

İkinci ölçüt, taşımanın kimin yararına yapıldığıdır. 4. Hukuk Dairesi bu ölçütü kararlarında şöyle ifade etmektedir:

> **Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/9001, K. 2022/11262, T. 29.09.2022**
>
> Hatır taşımasından ya da kullanmadan söz edebilmek için yaralanan ya da ölen karşılıksız taşınmış olmalıdır. Taşınan veya kullananın yararının söz konusu olduğu durumda hatır taşıması ilişkisi gündeme geleceğinden işletenin sorumluluğu genel hükümlere göre değerlendirilecek ve tazminattan indirim yapılacaktır. Bu bakımdan hatır taşıma ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma ya da kullanmanın kimin çıkar ve yararına olduğunun saptanması önemlidir. Yarar ekonomik olabileceği gibi, ortak toplumsal değerleri de ilgilendirebilir. Ancak taşıma ve kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir çıkarı veya yararının bulunması halinde hatır taşımasından söz edilemeyecektir.
>
> Kaynak: Yargıtay Karar Arama, https://karararama.yargitay.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 17.10.2026)

Bu ölçüte göre işverenin talimatıyla işçiyi işe götüren şirket aracı, satış görüşmesine müşteri götüren temsilci ya da iş gereği birlikte yolculuk yapan meslektaşlar bakımından hatır taşıması kabul edilmeyebilir; çünkü taşıma işletenin ya da işletmenin yararına da hizmet etmektedir. Ortak bir amaçla, örneğin birlikte tatile gitmek üzere yapılan yolculuklarda yararın dağılımı somut olayın koşullarına göre değerlendirilebilir.

### 3.3. Yakın aile bireyleri: ahlaki ödev istisnası

Yakın aile bireylerinin taşınması ayrı bir sınır oluşturmaktadır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, yakın akrabalar arasında yapılan ücretsiz taşımayı bir iyilik değil, ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi olarak nitelendirmiş ve bu durumda hatır taşıması indirimi yapılamayacağını belirtmiştir.

> **Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/10712, K. 2022/10574, T. 19.09.2022**
>
> Yakın aile bireylerinde olduğu gibi maddi ve manevi menfaatin bulunduğu akrabalar arasındaki ücretsiz taşıma ahlaki bir ödev niteliğinde olduğundan, belirlenen tazminat miktarından hatır taşıması indirimi yapılamaz.
>
> Kaynak: Yargıtay Karar Arama, https://karararama.yargitay.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 17.10.2026)

Aynı kararda, sürücünün kazada yaralanan davacının babası olduğu ve araç içindekilerin birlikte memleketlerine gittikleri belirtilerek, İtiraz Hakem Heyetinin aracın işleteninin tüzel kişi olması gerekçesiyle yaptığı yüzde 20'lik hatır indirimi bozulmuştur. Karar, baba ile oğul arasındaki bir taşımaya ilişkindir. Kararda ölçüt olarak "maddi ve manevi menfaatin bulunduğu akrabalar" ifadesi kullanıldığından, daha uzak akrabalık ilişkilerinde bu bağın somut olayda bulunup bulunmadığının ayrıca değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

**Uygulamada karşılaşılabilecek durumlar**

| Durum | Uygulamadaki eğilim |
|---|---|
| Arkadaşı ya da komşuyu ücretsiz olarak bir yere bırakmak | Hatır taşıması kabul edilebilir; indirim gündeme gelebilir |
| Eşin, çocuğun, anne ya da babanın taşınması | Ahlaki ödev sayılabilir; 2021/10712 E. sayılı kararda indirim yapılamayacağı belirtilmiştir |
| İşverenin aracıyla işçinin iş yerine götürülmesi | İşletenin yararı bulunduğundan hatır taşıması kabul edilmeyebilir |
| Yolcunun bedel ödediği paylaşımlı yolculuk | Karşılıksızlık şartı oluşmadığından hatır taşıması tartışmalıdır |
| Yolcunun yakıt masrafına sembolik katkısı | Katkının önemsiz olup olmadığı somut olaya göre değerlendirilir |

## 4. İndirimin Oranı ve Uygulanış Biçimi

### 4.1. Takdir yetkisi ve gerekçe yükümlülüğü

TBK m.51 hakime bir takdir yetkisi tanır; bu nedenle hatır taşımasının tespit edildiği her dosyada indirim yapılması bir zorunluluk olarak görülmemektedir. Bununla birlikte Hukuk Genel Kurulu, hakimin bu konudaki değerlendirmesini kararında gerekçelendirmesini aramaktadır.

Hukuk Genel Kurulu, indirimin kim tarafından ve nasıl uygulanacağı konusunda da açıklayıcı bir tespit yapmıştır. Kurula göre hatır taşıması ve müterafik kusur indirimleri bilirkişi raporuyla belirlenecek konular değil, hakimin hukuki değerlendirmesine bırakılmış konulardır:

> **Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2053, K. 2021/1303, T. 02.11.2021**
>
> Ayrıca hem hatır taşıması, hem de müterafik kusur hâllerinde, bu hususun tazminatın bilirkişi tarafından hesabında dikkate alınması mümkün olmayıp, hâkim gerekçesini kararında tartışmak ve hangisi için hangi oranda indirim yaptığını belirtmek suretiyle tazminattan kendisi hakkaniyet gereği indirim yapabilir.
>
> Kaynak: Yargıtay Karar Arama, https://karararama.yargitay.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 17.10.2026)

Aynı kararda ilk derece mahkemesinin alkollü sürücünün aracına binme nedeniyle yüzde 35 müterafik kusur ve ayrıca yüzde 30 hatır taşıması indirimi yaptığı, bu oranların fazla bulunduğu ve daha düşük, makul oranlar uygulanması gerektiği kabul edilmiştir. Bu karara göre hatır taşıması ve müterafik kusur birlikte bulunduğunda iki indirimin ayrı ayrı gösterilmesi ve her birinin oranının gerekçelendirilmesi beklenmektedir.

### 4.2. Yüzde 20 uygulaması

4. Hukuk Dairesinin son yıllardaki kararlarında, hatır taşıması indirimi yapılacaksa bunun Daire uygulamasına göre yüzde 20 oranında olması gerektiği ifade edilmektedir. Yukarıda alıntılanan 2022/9001 E. sayılı kararda da, dosya kapsamından davacının hatır için taşındığı sonucuna ulaşıldığı halde indirim yapılmamasının doğru olmadığı belirtilerek yüzde 20 oranında indirim yapılması gerektiği kabul edilmiştir. Bu oran kanunda yazılı bir oran değildir; Dairenin kararlarında "yerleşik uygulama" olarak anılan bir ölçüdür ve ilerideki kararlarda farklılaşabilir.

```
Hükmedilecek tazminat = Hesaplanan tazminat × (1 − hatır taşıması indirim oranı)
```

Hatır indirimi, kusur oranına göre belirlenen tazminat üzerinden uygulanır. Müterafik kusur indirimi de bulunuyorsa 4. Hukuk Dairesi, iki oranın toplanarak tek seferde yüzde 40 indirim yapılmasını değil, indirimlerin sırayla uygulanmasını aramaktadır:

> **Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/5121, K. 2025/5957, T. 16.04.2025**
>
> Daire uygulamalarına göre; desteğin hatır için taşınması durumunda %20 oranında, müterafik kusuru olması durumunda da ayrıca %20 oranında indirim yapılması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre; bilirkişi tarafından belirlenen zarar miktarı üzerinden, %20 oranında hatır taşıması indirimi, daha sonra %20 oranında müterafik kusur indirimi yaparak son olarak da sigorta şirketi tarafından davadan önce yapılan ödeme güncellenip mahsup edildikten sonra ödenecek tazminat miktarı belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde %60 oranında indirim yapılarak hüküm verilmiş olması doğru görülmemiştir.
>
> Kaynak: Yargıtay Karar Arama, https://karararama.yargitay.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 17.10.2026)

Buna göre 100 birimlik zarar, yüzde 20 hatır indirimiyle 80'e, ardından yüzde 20 müterafik kusur indirimiyle 64'e iner; iki indirimin toplam etkisi yüzde 36 olur. Aynı Daire, 2022/13508 E., 2024/13207 K. sayılı kararında, birden fazla müterafik kusur hali (somut olayda kask takmama, aracın istiap haddinin aşılması ve sürücü belgesi olmayan kişinin kullandığı araca binme) bulunsa bile müterafik kusur indiriminin toplamda yüzde 20'yi geçmemesi gerektiğini belirtmiştir. Aynı kararda, sürücüyle arkadaş olan yolcu bakımından hatır taşıması savunmasına itibar edilerek ayrıca yüzde 20 hatır indirimi yapılması gerektiği de kabul edilmiştir:

> **Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/13508, K. 2024/13207, T. 18.12.2024**
>
> Bunun yanı sıra, bir olayda birden fazla müterafik kusur durumu bulunsa dahi her bir müterafik kusur durumu için ayrı ayrı indirim yapılamayacağı gibi Dairemizin yerleşik uygulamasına göre müterafik kusur indirim oranı %20'yi de geçemeyecektir. … Sonuç itibari ile davacının, yolcu olarak bulunduğu araç sürücü ile arkadaş oldukları sabit olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı sigorta şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.
>
> Kaynak: Yargıtay Karar Arama, https://karararama.yargitay.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 17.10.2026)

Bu oranlar Daire uygulamasına dayanır; Hukuk Genel Kurulu ise oranları somut olayın özelliklerine göre makul olup olmadığı yönünden denetlemektedir.

### 4.3. TBK m.55 ile ilişki

Bedensel zararlar ve destekten yoksun kalma tazminatı bakımından TBK m.55, hesaplanan tazminatın miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesiyle artırılamayacağını veya azaltılamayacağını öngörmektedir.

> **TBK m. 55 (Belirlenmesi)**
>
> Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. … Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz.

Hükmün yasakladığı, tazminatın yalnızca "yüksek" ya da "düşük" bulunması nedeniyle miktara bakılarak değiştirilmesidir. Hatır taşıması indirimi ise miktara değil, taşımanın karşılıksız ve yolcunun yararına yapılmış olması olgusuna dayanır. Yargıtay'ın TBK döneminde de hatır indirimini uygulamaya devam etmesi bu ayrıma dayanıyor görünmektedir. Bununla birlikte iki hüküm arasındaki ilişki öğretide tartışılmaya elverişlidir ve dava dilekçesinde ya da cevapta bu yönün ayrıca ele alınması düşünülebilir.

## 5. Sigortacı Karşısında Hatır Taşıması

### 5.1. Zorunlu trafik sigortacısının indirimden yararlanması

Zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısı, işletenin hukuki sorumluluğunu poliçe limitleri içinde üstlenir. Bu nedenle işletenin ileri sürebileceği hatır taşıması savunması sigortacı tarafından da ileri sürülebilmektedir. Yukarıda anılan 4. Hukuk Dairesi kararlarının bir kısmı, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararlarının temyizi üzerine verilmiştir; bu kararlarda sigortacıya yöneltilen taleplerde de aynı ölçütler uygulanmıştır.

### 5.2. Savunma ve ispat

4. Hukuk Dairesi 2022/9001 E. sayılı kararında hatır taşımasını davalının ileri sürdüğü bir def'i olarak anmış, 2022/13508 E. sayılı kararında da sigortacının süresinde yaptığı savunmaya itibar etmiştir. Müterafik kusur ise Dairenin kararlarında def'i sayılmamakta ve savunma olmasa da resen dikkate alınması gereken bir husus olarak görülmektedir; bu fark, hatır taşıması savunmasının süresinde ileri sürülmesine ayrı bir önem kazandırabilir. Sigortacılar hatır taşıması savunmasını müterafik kusur savunmasıyla birlikte de ileri sürebilmektedir. Hatır taşımasının dayandığı olgular ceza soruşturması dosyasındaki ifadelerden, kaza tespit tutanağından ve taraflar arasındaki ilişkiyi gösteren belgelerden çıkarılabilir.

İspat yükü konusunda kararlar, somut olaya göre değerlendirme yapmaktadır. 2022/9001 E. sayılı kararda sürücünün eşinin ifadesinde yolcuların araca rica ile bindiğini ve ücret alınmadığını söylediği, davacının ise menfaat karşılığı taşındığını gösteren bir delil sunmadığı belirtilerek hatır taşıması kabul edilmiştir. Buna göre zarar gören taraf, taşımanın bir karşılık ya da işletenin yararı için yapıldığını ileri sürüyorsa bu yöndeki delilleri dosyaya sunması yararlı olur; sorumlu taraf bakımından da karşılıksız taşımaya ilişkin olguların ortaya konulması önem taşır.

**Örnek olay**

A, iş çıkışı aynı semtte oturduğu iş arkadaşı B'yi kendi otomobiliyle evine bırakmayı teklif eder. B herhangi bir ücret ödemez. Yolda A'nın şerit ihlali sonucu kaza olur; B yaralanır ve kalıcı maluliyet raporu alır. B, A'nın zorunlu trafik sigortacısına başvurur, ödeme yapılmayınca Sigorta Tahkim Komisyonuna gider.

Sigortacı cevabında hatır taşıması savunmasında bulunur. Dosyadaki ifadelerden, taşımanın yalnızca B'nin yararına ve karşılıksız yapıldığı, A ile B arasında akrabalık bulunmadığı anlaşılır. Bu durumda hakem heyetinin, aktüer raporunda hesaplanan tazminattan 4. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasına uygun bir oranda hatır taşıması indirimi yapması ve bunu gerekçelendirmesi gündeme gelebilir. Taşımada A'nın da bir yararının bulunup bulunmadığı, örneğin yolculuğun A'nın kendi işiyle bağlantılı olup olmadığı, ayrıca değerlendirilecek hususlar arasındadır.

Olayda B emniyet kemeri takmamış ve bu durum yaralanmanın ağırlaşmasında etkili olmuşsa, ayrıca müterafik kusur indirimi de gündeme gelebilir. Hukuk Genel Kurulu kararı doğrultusunda iki indirimin ayrı ayrı gösterilmesi beklenir; 4. Hukuk Dairesinin 2023/5121 E. sayılı kararındaki yaklaşıma göre önce yüzde 20 hatır indirimi, ardından kalan tutardan yüzde 20 müterafik kusur indirimi yapılabilir.

Aynı olayda yolcu B, A'nın oğlu olsaydı, 4. Hukuk Dairesinin 2021/10712 E. sayılı kararındaki yaklaşım uyarınca taşıma ahlaki ödev sayılabilir ve hatır indirimi yapılmaması gündeme gelebilirdi.

Bu değerlendirme, aktarılan kararlardaki yaklaşıma dayanan genel bir örnektir; somut uyuşmazlıkta mahkeme veya hakem heyeti, dosyanın özelliklerine göre farklı bir sonuca ulaşabilir.

## 6. Hatır Taşımasının Sınırları

Hatır taşıması kural olarak sorumluluğu ortadan kaldırmaz; tazminattan bir indirim yapılmasına imkan verir. Bu nedenle hatır taşımasının kabul edilmesi, kural olarak zarar görenin talebinin reddi sonucunu doğurmaz. KTK m.87'nin birinci fıkrası yaralanan veya ölen kişiye ve malik ile işleten arasındaki ilişkide araca gelen zararlara ilişkindir. İkinci fıkra ise zarar görenin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında araçta taşınan eşyanın uğradığı zararlar bakımından da işletenin sorumluluğunu genel hükümlere bağlamaktadır; bu fıkra hatır için taşınan kişiyle sınırlı değildir.

Hatır taşıması ile zarar görenin kendi kusuru ayrı kurumlardır. Zarar gören alkollü sürücünün aracına bilerek binmiş, emniyet kemeri takmamış ya da sürücüyü tehlikeli davranışa yöneltmişse, bu durum müterafik kusur başlığı altında ayrıca değerlendirilebilir. Hukuk Genel Kurulunun yukarıda aktarılan kararı doğrultusunda her indirimin kendi dayanağı ve gerekçesiyle ayrı gösterilmesi beklenmektedir; aynı olgunun iki indirime birden dayanak yapılması tartışmaya yol açabilir.

## 7. Sonuç

Hatır taşıması, KTK m.87 uyarınca işletenin sorumluluğunu genel hükümlere bağlayan ve Yargıtay uygulamasında TBK m.51'e dayanılarak tazminattan hakkaniyet indirimi yapılmasına imkan veren bir kurumdur. Hukuk Genel Kurulunun aradığı şartlar, taşımanın karşılıksız olması ve münhasıran ya da büyük oranda taşınanın yararına yapılmasıdır. 4. Hukuk Dairesinin kararlarında, taşımada işletenin ya da eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir çıkarı varsa hatır taşımasından söz edilemeyeceği belirtilmektedir.

4. Hukuk Dairesinin 2021/10712 E. sayılı kararında yakın aile bireyleri arasındaki taşıma ahlaki ödev olarak nitelendirilmiş ve hatır indirimi yapılamayacağı belirtilmiştir. İndirim yapılacaksa 4. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasında yüzde 20 oranı esas alınmakta, Hukuk Genel Kurulu ise indirimin bilirkişiye bırakılmadan hakim tarafından gerekçelendirilerek yapılmasını ve müterafik kusur indirimiyle birlikte uygulandığında her birinin ayrı ayrı gösterilmesini aramaktadır.

Zarar görenler bakımından taşımanın amacını ve taraflar arasındaki ilişkiyi gösteren delillerin erken aşamada toplanması, sigortacılar bakımından ise savunmanın somut olgulara dayandırılması uygulamada sonuca etkili olabilmektedir.

Bu yazıdaki açıklamalar, yayın tarihinde yürürlükte olan mevzuata ve aktarılan Yargıtay kararlarına dayanmaktadır. Yargıtay içtihadı zaman içinde değişebilir; aynı konuda farklı daire kararları veya karşı oylar bulunabilir. Somut bir uyuşmazlıkta mahkeme veya hakem heyeti, dosyadaki delillere ve olayın özelliklerine göre bu yazıda aktarılan yaklaşımdan farklı bir sonuca ulaşabilir.

---

Bu çalışma yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihatlarda meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle içerik zamanla geçerliliğini yitirebilir. İçeriğin somut olaylara uygulanması veya bu içeriğe dayanılarak alınan kararlar nedeniyle doğabilecek sonuçlardan sorumluluk kabul edilmez.