İçeriden Öğrenenlerin Ticareti | Av. Ersan Çetin
TR EN DE

İçeriden Öğrenenlerin Ticareti

Sermaye piyasasında içeriden öğrenenlerin ticareti yasağı, içsel bilgi kavramı ve unsurları, içeriden öğrenen tanımları ve kategorileri, cezai yaptırımlar ve idari para cezaları. SPKn m.106 ve AB Market Abuse Regulation (MAR) ile karşılaştırmalı inceleme.

Summary in English

Overview

This article examines insider trading regulations under Turkish Capital Markets Law No. 6362. Insider trading is one of the fundamental prohibitions in capital markets, aimed at protecting market integrity and ensuring equal access to information for all investors.

Key Points

  • Inside Information: Information that is precise, not yet public, relates to issuers or securities, and would likely affect the price if made public.
  • Primary Insiders: Directors, officers, employees, major shareholders, and professionals with access to inside information.
  • Secondary Insiders: Persons who know or should know that the information is inside information.
  • Prohibited Acts: Trading based on inside information, tipping (disclosing information), and making recommendations.
  • Criminal Sanctions: 3-5 years imprisonment and up to 5,000 days of judicial fine under Article 106.
  • MAR Comparison: Turkish regulations are largely aligned with EU Market Abuse Regulation standards.
Full article in Turkish below

Überblick

Dieser Artikel untersucht die Insiderhandelsvorschriften nach dem türkischen Kapitalmarktgesetz Nr. 6362. Der Insiderhandel gehört zu den grundlegenden Verboten auf den Kapitalmärkten und dient dem Schutz der Marktintegrität sowie der Gewährleistung eines gleichberechtigten Informationszugangs für alle Anleger.

Kernpunkte

  • Insiderinformation: Präzise, noch nicht öffentliche Informationen über Emittenten oder Wertpapiere, die bei Bekanntwerden den Kurs beeinflussen würden.
  • Primäre Insider: Direktoren, leitende Angestellte, Mitarbeiter, Großaktionäre und Fachleute mit Zugang zu Insiderinformationen.
  • Sekundäre Insider: Personen, die wissen oder wissen sollten, dass es sich um Insiderinformationen handelt.
  • Verbotene Handlungen: Handel auf Basis von Insiderinformationen, Weitergabe von Informationen und Empfehlungen.
  • Strafrechtliche Sanktionen: 3-5 Jahre Freiheitsstrafe und bis zu 5.000 Tagessätze Geldstrafe gemäß Artikel 106.
  • MAR-Vergleich: Die türkischen Vorschriften entsprechen weitgehend den Standards der EU-Marktmissbrauchsverordnung.
Vollständiger Artikel auf Türkisch unten

1. Giriş

İçeriden öğrenenlerin ticareti (insider trading), sermaye piyasasının temel yasaklarından biridir. Bu yasak, piyasa bütünlüğünü koruma ve tüm yatırımcıların bilgiye eşit erişimini sağlama amacı taşır. İçsel bilgiye sahip kişilerin bu bilgiyi kullanarak işlem yapması veya başkasına iletmesi yasaklanmıştır.

Türkiye'de içeriden öğrenenlerin ticareti, 6362 sayılı SPKn m.106'da bilgi suistimali suçu olarak düzenlenmiştir. Bu düzenleme, AB Market Abuse Regulation (MAR) ve uluslararası standartlarla uyumludur.

Karşılaştırmalı Hukuk
ABD: Securities Exchange Act of 1934 Section 10(b) ve SEC Rule 10b-5 temel çerçevedir. "Classical theory" (şirket içindekiler) ve "misappropriation theory" (bilgiyi gasp edenler) yaklaşımları uygulanır. SEC sivil yaptırım, DOJ cezai kovuşturma yetkisine sahiptir.

AB: Market Abuse Regulation (596/2014/EU - MAR) doğrudan uygulanır. İçsel bilgi, içeriden öğrenenler, yasaklı fiiller detaylı düzenlenmiştir. Her üye devlet idari ve cezai yaptırım öngörmektedir.

Almanya: WpHG (Wertpapierhandelsgesetz) ve MAR uygulanır. BaFin idari denetim, Staatsanwaltschaft cezai soruşturma yürütür. Ağır cezai yaptırımlar öngörülmüştür.

Türkiye: SPKn m.106 bilgi suistimali suçu. 3-5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası. SPK idari yaptırım, Cumhuriyet Savcılığı cezai kovuşturma yetkilidir.

2. Yasal Çerçeve

İçeriden öğrenenlerin ticareti yasağı, SPKn'nin 106. maddesinde "bilgi suistimali" başlığı altında düzenlenmiştir. Bu madde, suçun unsurlarını, faillerini ve yaptırımları belirlemektedir.

SPKn Madde 106 — Bilgi Suistimali
"(1) Sermaye piyasası araçlarının değeri, fiyatı veya yatırımcıların kararları üzerinde etkili olabilecek henüz kamuya duyurulmamış bilgilere dayalı olarak ilgili sermaye piyasası araçlarının alım veya satımını yapanlar ile bu bilgileri, kendisine veya bir üçüncü kişiye menfaat sağlama amacıyla başkalarına iletenler üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(2) Birinci fıkrada tanımlanan suçu işleyenlerin elde ettikleri menfaatin iki katı idari para cezası olarak tahsil edilir."
Düzenleme Konu İçerik
SPKn m.106 Bilgi Suistimali Suç tanımı ve ceza
SPKn m.103 İdari Para Cezası Kamuyu aydınlatma ihlalleri
II-15.1 Tebliği Özel Durumlar İçsel bilgi açıklaması
AB MAR Piyasa Suistimali AB referans mevzuatı

3. İçsel Bilgi Kavramı

İçsel bilgi, içeriden öğrenenlerin ticareti suçunun temel unsurudur. Bir bilginin içsel bilgi sayılabilmesi için belirli kriterleri taşıması gerekmektedir.

3.1. İçsel Bilgi Unsurları

SPKn Madde 106/3 — İçsel Bilgi Tanımı
"İçsel bilgi; ihraççılar veya sermaye piyasası araçlarına ilişkin, makul bir yatırımcının yatırım kararını verirken muhtemelen dikkate alacağı ve kamuya henüz açıklanmamış, doğrudan veya dolaylı olarak sermaye piyasası araçlarının değerini, fiyatını veya yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek nitelikteki özel bilgilerdir."
Unsur Tanım Örnek
Kesinlik Gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi beklenen olay İmzalanmak üzere olan sözleşme
Kamuya Açıklanmamış Henüz kamuyla paylaşılmamış KAP'ta ilan edilmemiş bilgi
Fiyata Duyarlılık Fiyatı etkileme potansiyeli Önemli satın alma, birleşme
İhraççıyla İlgili Doğrudan veya dolaylı bağlantı Şirket veya aracı ilgilendiren

3.2. İçsel Bilgi Örnekleri

Kategori Bilgi Türü İçsel Bilgi Niteliğinde mi?
Finansal Beklenmedik kar/zarar Evet
Yapısal Birleşme/devralma görüşmeleri Evet (ilerleme aşamasında)
Operasyonel Büyük müşteri kaybı Evet
Hukuki Önemli dava sonucu Evet
Genel Sektör trendleri Hayır (genel bilgi)

4. İçeriden Öğrenen Tanımı

İçeriden öğrenenlerin ticareti yasağı, içsel bilgiye sahip tüm kişileri kapsamaktadır. Kanun, birincil ve ikincil içeriden öğrenenleri ayırt etmektedir.

4.1. Birincil İçeriden Öğrenenler

SPKn Madde 106/4 — Birincil İçeriden Öğrenenler
"Birincil içeriden öğrenenler:

a) İhraççılar veya bunların bağlı ortaklıklarının yönetim, denetim veya murakabe organlarının üyeleri ile bunların çalışanları,
b) İhraççılarda veya bunların bağlı ortaklıklarında pay sahibi olmaları nedeniyle bilgiye ulaşanlar,
c) İş, meslek veya görevlerinin yürütülmesi nedeniyle bilgiye ulaşanlar,
d) Suç faaliyetleri sonucu bilgiye ulaşanlar."
Kategori Kişiler Bilgiye Erişim Nedeni
Yönetim YK üyeleri, üst düzey yöneticiler Görev gereği
Denetim Denetim kurulu, iç denetçiler Denetim görevi
Çalışanlar İş sözleşmesiyle bağlı kişiler İş gereği
Pay Sahipleri Önemli pay sahipleri Ortaklık statüsü
Mesleki Erişim Avukat, mali müşavir, danışmanı Mesleki görev

4.2. İkincil İçeriden Öğrenenler

MAR Madde 8/4 — İkincil İçeriden Öğrenenler
"Birincil içeriden öğrenenlerin dışında kalan ve içsel bilgiye sahip olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişiler de içeriden öğrenen sayılır. Bu kişiler, bilginin içsel bilgi niteliğinde olduğunu ve yasak kapsamında bulunduğunu bildikleri veya bilmeleri gerektiği ölçüde sorumludur."

5. Yasaklı Fiiller

İçeriden öğrenenlerin ticareti yasağı, birden fazla fiil türünü kapsamaktadır. Bu fiiller, işlem yapma, bilgi iletme ve tavsiye verme olarak kategorize edilebilir.

5.1. Fiil Türleri

Fiil Tanım Örnek
İşlem Yapma İçsel bilgiye dayanarak alım/satım Birleşme öncesi pay alımı
Bilgi İletme (Tipping) İçsel bilgiyi başkasına verme Haberi aile üyesine aktarma
Tavsiye Verme Bilgiye dayalı yönlendirme "Bu hisseyi al" demek
Emir Değiştirme Mevcut emirleri bilgiye göre değiştirme Satış emrini iptal etme

6. Yaptırımlar

İçeriden öğrenenlerin ticareti, hem cezai hem de idari yaptırımlara tabidir. Yaptırımlar, fiilin ağırlığına ve elde edilen menfaate göre belirlenmektedir.

6.1. Cezai Yaptırımlar

SPKn Madde 106 — Ceza Hükmü
"Bilgi suistimali suçunu işleyenler üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Suç, tüzel kişi yararına işlenmişse, tüzel kişiye elde edilen menfaatin üç katı idari para cezası verilir."
Yaptırım Türü Alt Sınır Üst Sınır
Hapis Cezası 3 yıl 5 yıl
Adli Para Cezası - 5.000 gün
Menfaat İadesi Elde edilen menfaat 2 katı
Tüzel Kişi Cezası - Menfaatin 3 katı

6.2. İdari Yaptırımlar

SPKn Madde 103 — İdari Para Cezası
"İçsel bilginin zamanında kamuya açıklanmaması, içeriden öğrenenler listesinin tutulmaması veya güncellenmemesi gibi ihlaller için idari para cezası uygulanır. Ceza miktarı ihlalin niteliğine ve tekrarına göre belirlenir."

7. İçeriden Öğrenenler Listesi

İhraççılar ve halka açık ortaklıklar, içsel bilgiye erişimi olan kişilerin listesini tutmak ve güncel tutmak zorundadır.

II-15.1 Tebliği — İçeriden Öğrenenler Listesi
"İhraççılar ve halka açık ortaklıklar;

a) İçsel bilgiye erişimi olan tüm kişilerin listesini oluşturmakla,
b) Listeyi güncel tutmakla,
c) Listede yer alan kişileri yükümlülükleri hakkında bilgilendirmekle,
d) Listenin bir suretini en az beş yıl saklamakla

yükümlüdür."

8. AB MAR ile Karşılaştırma

Türk hukuku içeriden öğrenenlerin ticareti düzenlemesi, AB Market Abuse Regulation (MAR) ile büyük ölçüde uyumludur. Ancak bazı farklılıklar mevcuttur.

Konu Türkiye (SPKn) AB (MAR)
İçsel Bilgi Tanımı m.106/3 MAR m.7
İşlem Yasağı m.106/1 MAR m.14
Cezai Yaptırım 3-5 yıl hapis Üye devlet belirleme
İdari Ceza (gerçek kişi) Menfaatin 2 katı 5 milyon EUR'ya kadar
İçeriden Öğrenenler Listesi Zorunlu Zorunlu

9. İspat ve Soruşturma

İçeriden öğrenenlerin ticareti suçunun ispatlanması zorlayıcı olabilir. Düzenleme için çeşitli ispat araçları ve karinelerden yararlanılmaktadır.

İspat Araçları
İşlem Verileri: MKK ve BIST kayıtları, işlem zamanlama analizi

İletişim Kayıtları: Telefon, e-posta ve mesajlaşma kayıtları

Bilgi Akış Analizi: Bilginin kimlerden kimlere ulaştığı

Davranışsal Anormallikler: Olağan dışı işlem kalıpları

Tanık İfadeleri: İlişkili kişilerin beyanları

10. Sonuç

İçeriden öğrenenlerin ticareti yasağı, sermaye piyasasının bütünlüğünü korumak ve tüm yatırımcıların bilgiye eşit erişimini sağlamak için temel bir düzenleme aracıdır. SPKn m.106 ile getirilen sıkı cezai yaptırımlar, bu yasağın caydırıcılığını artırmaktadır.

AB MAR ile uyumlu olan Türk düzenlemesi, içsel bilgi kavramı, içeriden öğrenen tanımları ve yaptırım mekanizmaları bakımından uluslararası standartları karşılamaktadır. Etkin uygulama, piyasa güveninin tesisi ve sürekliliği için kritik öneme sahiptir.

Sermaye Piyasası Hukuku Serisi 11 / 15
Önemli Nitelikteki İşlemler Piyasa Dolandırıcılığı

Bu çalışma yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihatlarda meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle içerik zamanla geçerliliğini yitirebilir. İçeriğin somut olaylara uygulanması veya bu içeriğe dayanılarak alınan kararlar nedeniyle doğabilecek sonuçlardan sorumluluk kabul edilmez.