Halka Açık Ortaklık Statüsü | Av. Ersan Çetin
TR EN DE

Halka Açık Ortaklık Statüsü

Halka açık ortaklık kavramı, statünün kazanılması ve kaybedilmesi, TTK ve SPKn ilişkisi, pay sahipliği hakları, azınlık koruması ve ortaklıktan çıkarma/çıkma hakları.

Summary in English

Overview

This article examines the legal framework of publicly held corporations under Turkish Capital Markets Law No. 6362 (SPKn). A publicly held corporation is an incorporated company whose shares have been offered to the public or are deemed to have been offered to the public.

Key Points

  • Definition: A publicly held corporation is a joint-stock company whose shares have been offered to the public or are deemed publicly offered (more than 500 shareholders).
  • Status Acquisition: Status is acquired through public offering or when the number of shareholders exceeds 500.
  • Legal Framework: Both Turkish Commercial Code (TTK) and Capital Markets Law (SPKn) apply, with SPKn taking precedence in case of conflict.
  • Governance: Independent board members, audit committees, and corporate governance principles are mandatory.
  • Shareholder Rights: Enhanced protection including separation rights and squeeze-out mechanisms at 90% threshold.
Full article in Turkish below

Überblick

Dieser Artikel untersucht den rechtlichen Rahmen börsennotierter Gesellschaften nach dem türkischen Kapitalmarktgesetz Nr. 6362 (SPKn). Eine börsennotierte Gesellschaft ist eine Aktiengesellschaft, deren Aktien öffentlich angeboten wurden oder als öffentlich angeboten gelten.

Kernpunkte

  • Definition: Eine börsennotierte Gesellschaft ist eine Aktiengesellschaft, deren Aktien öffentlich angeboten wurden oder als öffentlich angeboten gelten (mehr als 500 Aktionäre).
  • Statuserwerb: Der Status wird durch öffentliches Angebot oder bei Überschreitung von 500 Aktionären erworben.
  • Rechtsrahmen: Sowohl das türkische Handelsgesetzbuch (TTK) als auch das Kapitalmarktgesetz (SPKn) gelten, wobei SPKn im Konfliktfall Vorrang hat.
  • Governance: Unabhängige Vorstandsmitglieder, Prüfungsausschüsse und Corporate-Governance-Grundsätze sind obligatorisch.
  • Aktionärsrechte: Verbesserter Schutz einschließlich Austrittsrechte und Squeeze-out-Mechanismen bei 90% Schwelle.
Vollständiger Artikel auf Türkisch unten

1. Giriş

Halka açık ortaklık, payları halka arz edilmiş veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıktır. Bu statü, şirketi SPK düzenlemelerine tabi kılar ve TTK'ya ek yükümlülükler getirir. Halka açık ortaklıklar, kamuyu aydınlatma, kurumsal yönetim ve yatırımcı koruma kurallarına uymak zorundadır.

Halka açık ortaklık statüsü, şirket yönetimi ve pay sahipleri açısından önemli sonuçlar doğurur. Bu statü, hem halka arz yoluyla bilinçli olarak hem de ortak sayısının artması nedeniyle kendiliğinden kazanılabilir.

Karşılaştırmalı Hukuk
ABD: Public company kavramı. SEC registration zorunluluğu. Form 10-K, 10-Q raporlama. Sarbanes-Oxley Act ile sıkı kurumsal yönetim kuralları.

AB: Listed company / publicly traded company ayrımı. Kotasyon borsaya göre değişir. MAR (Market Abuse Regulation) tüm halka açık şirketlere uygulanır.

Almanya: Börsennotierte Gesellschaft (borsada işlem gören) ile kapitalmarktorientierte Kapitalgesellschaft (sermaye piyasasına yönelik) ayrımı. AktG ve WpHG düzenlemeleri.

Türkiye: Halka açık ortaklık tanımı SPKn'de. Borsada işlem görme zorunlu değil. 500 ortak eşiği ile otomatik statü kazanımı.

2. Halka Açık Ortaklık Tanımı

Halka açık ortaklık kavramı, SPKn'nin 3. maddesinde tanımlanmıştır. Bu tanım, hem iradi halka arzı hem de kanuni halka arz sayılan durumları kapsar.

SPKn Madde 3/1-f — Halka Açık Ortaklık
"Halka açık ortaklık: Payları halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıkları ifade eder."
Statü Türü Kazanım Şekli Yasal Dayanak
İradi Halka Açıklık Payların halka arz edilmesi SPKn m.4-10
Kanuni Halka Açıklık Ortak sayısının 500'ü aşması SPKn m.16/1
Kurul Kararıyla SPK'nın belirlemesi SPKn m.16/2

3. Statünün Kazanılması

3.1. Halka Arz Yoluyla

Payların halka arz edilmesiyle şirket halka açık ortaklık statüsünü kazanır. Halka arz süreci tamamlandığında statü otomatik olarak doğar.

3.2. Ortak Sayısı Eşiği

Ortak sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıklar, halka arz yapmasalar bile halka açık ortaklık statüsünü kazanır.

SPKn Madde 16/1 — Halka Arz Sayılan Hal
"Payları borsada işlem görmeyen ortaklıklardan, pay sahibi sayısı beş yüzü aşan ortaklıkların payları halka arz edilmiş sayılır. Pay sahibi sayısı beş yüzü aşan ortaklıklar Kurula bildirimde bulunmak ve paylarını MKK'ya kayıt ettirmek zorundadır."
Yükümlülük Süre İşlem
SPK'ya bildirim 30 gün 500 ortak aşılınca
MKK kaydı Bildirimle birlikte Kaydi sisteme geçiş
Finansal raporlama İlk dönemden itibaren SPK formatında
Bağımsız denetim İlk dönemden itibaren SPK lisanslı denetçi

3.3. Bildirim Yükümlülüğü

Ortak sayısı 500'ü aşan şirketler, bu durumu SPK'ya bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin yapılmaması idari para cezası ile yaptırıma bağlanmıştır.

4. TTK ve SPKn İlişkisi

Halka açık ortaklıklar, hem Türk Ticaret Kanunu hem de Sermaye Piyasası Kanunu'na tabidir. SPKn'nin özel hükümleri TTK'nın genel hükümlerinden önce uygulanır.

SPKn Madde 17 — TTK ile İlişki
"Halka açık ortaklıklar, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun anonim ortaklıklara ilişkin hükümlerine tabidir. Ancak, bu Kanunda yer alan hükümler saklıdır. Türk Ticaret Kanunu ile bu Kanun hükümlerinin çatışması halinde bu Kanun hükümleri uygulanır."
Konu TTK SPKn (Halka Açık Ortaklık)
Genel Kurul çağrısı 2 hafta önce 3 hafta önce + KAP ilanı
Kâr dağıtımı Esas sözleşmeye göre SPK kâr dağıtım politikası
Sermaye artırımı YK kararı + tescil SPK onayı + izahname (halka arzda)
Bağımsız denetim Eşik aşanlara zorunlu Tümüne zorunlu, SPK lisanslı
Yönetim kurulu En az 1 üye Bağımsız üye zorunluluğu

5. Yönetim ve Denetim Yapısı

5.1. Yönetim Kurulu

Halka açık ortaklıklarda yönetim kurulu, kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde yapılandırılır. Bağımsız yönetim kurulu üyeleri önemli bir rol üstlenir.

Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1) — Bağımsız Üye
"Halka açık ortaklıklarda yönetim kurulu üyelerinin en az üçte biri bağımsız üyelerden oluşur. Bağımsız üye sayısı ikiden az olamaz. Bağımsızlık kriterleri Kurul tarafından belirlenir."
Komite Üye Yapısı Görev
Denetim Komitesi Tamamı bağımsız üye Finansal raporlama, iç kontrol gözetimi
Kurumsal Yönetim Komitesi Çoğunluk bağımsız Kurumsal yönetim uyumu
Riskin Erken Saptanması Komitesi Çoğunluk icrada olmayan Risk yönetimi gözetimi
Aday Gösterme Komitesi Çoğunluk bağımsız YK üye adaylarının değerlendirilmesi
Ücret Komitesi Çoğunluk bağımsız Yönetici ücret politikası

5.2. Bağımsız Denetim

Halka açık ortaklıkların finansal tabloları, SPK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenir. Denetim komitesi bu süreci gözetir.

Bağımsız Denetim Yükümlülüğü
Yıllık Denetim: Finansal tablolar tam denetim raporuna tabidir.

Ara Dönem İnceleme: Altı aylık tablolar sınırlı bağımsız denetime tabidir.

Rotasyon: Denetim kuruluşu belirli süre sonunda değiştirilmelidir.

Denetim Komitesi: Denetçi seçimi ve gözetimi denetim komitesince yapılır.

6. Pay Sahipliği Hakları

Halka açık ortaklık pay sahipleri, TTK'da düzenlenen haklara ek olarak SPKn kapsamında çeşitli haklara sahiptir.

6.1. Temel Haklar

Hak Kategorisi Hak Yasal Dayanak
Mali Haklar Kâr payı hakkı TTK m.507, SPKn m.19
Mali Haklar Tasfiye bakiyesine katılma TTK m.507
Mali Haklar Rüçhan hakkı TTK m.461, SPKn m.18
Yönetsel Haklar Genel kurula katılma TTK m.407 vd.
Yönetsel Haklar Oy hakkı TTK m.434
Yönetsel Haklar Bilgi alma ve inceleme TTK m.437, SPKn kamuyu aydınlatma
Koruma Hakları Ayrılma hakkı SPKn m.24
Koruma Hakları Ortaklıktan çıkarılma talebi SPKn m.27

6.2. Azınlık Hakları

Belirli oranda paya sahip azınlık pay sahiplerine, çoğunluğa karşı koruma sağlayan haklar tanınmıştır.

SPKn Madde 29 — Azınlık Hakları
"Sermayenin en az yüzde beşini oluşturan payların sahipleri, yönetim kurulundan, belirleyecekleri konuları genel kurul gündemine almasını isteyebilir. Bu isteme ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir. Sermayenin en az yüzde yirmisine sahip olanlar, özel denetim isteme hakkına sahiptir."
Eşik Hak Kapsam
%5 Gündeme madde ekleme GK öncesi talep
%10 Genel kurul çağrısı talebi Olağanüstü GK
%10 Görüşmenin ertelenmesi Finansal tablolar
%20 Özel denetim isteme Mahkemeden talep

7. Önemli Nitelikteki İşlemler

Halka açık ortaklıklarda belirli önemli işlemler, pay sahiplerinin haklarını korumak amacıyla özel prosedürlere tabidir.

SPKn Madde 23 — Önemli Nitelikteki İşlemler
"Halka açık ortaklıklarda;

a) Birleşme, bölünme veya tür değiştirme,
b) Mal varlığının tamamının veya önemli bir bölümünün devri veya üzerinde sınırlı ayni hak tesisi,
c) İmtiyaz oluşturulması veya mevcut imtiyazların kapsam veya konusunun değiştirilmesi,
ç) Borsa kotundan çıkma,

işlemleri önemli nitelikteki işlem sayılır ve bu işlemlere ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir."

8. Ayrılma ve Ortaklıktan Çıkarma

8.1. Ayrılma Hakkı

Belirli önemli işlemlerde olumsuz oy kullanan pay sahipleri, paylarını şirkete satarak ayrılma hakkına sahiptir.

SPKn Madde 24 — Ayrılma Hakkı
"Önemli nitelikteki işlemlere ilişkin genel kurul toplantısına katılarak olumsuz oy kullanan ve muhalefetini toplantı tutanağına işleten pay sahipleri, paylarını halka açık ortaklığa satarak ortaklıktan ayrılma hakkına sahiptir. Ayrılma hakkının kullanımında Kurulca belirlenen değerleme esasları uygulanır."

8.2. Ortaklıktan Çıkarma (Squeeze-out)

Hakim ortak, belirli eşiği aşması halinde azınlık pay sahiplerini ortaklıktan çıkarabilir.

SPKn Madde 27 — Ortaklıktan Çıkarma
"Halka açık ortaklıklarda sermayenin veya oy haklarının yüzde doksanından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi, kalan payların tamamını veya bir kısmını satın almak amacıyla pay alım teklifi yapmak zorundadır. Bu eşiği aşan pay sahipleri, diğer pay sahiplerini ortaklıktan çıkarma hakkına sahiptir."
İşlem Eşik Sonuç
Zorunlu çağrı %50 veya kontrolü aşma Pay alım teklifi zorunluluğu
Ortaklıktan çıkarma hakkı %90 ve üzeri Hakim ortak talebiyle çıkarma
Satma hakkı (sell-out) %90 aşımında Azınlığın satma talebi

9. Halka Açıklık Statüsünün Sona Ermesi

Halka açık ortaklık statüsü, belirli durumlarda sona erebilir. Bu durum, SPK kaydından silinme ile gerçekleşir.

Statünün Sona Erme Halleri
Gönüllü Çıkış: Genel kurul kararı ile SPK'dan kayıt silme talebi. Pay alım teklifi zorunluluğu.

Borsa Kotundan Çıkarılma: BİST tarafından kottan çıkarılma. SPK kaydı devam edebilir.

Birleşme/Devralma: Tüzel kişiliğin sona ermesi halinde otomatik son.

İflas/Tasfiye: Şirketin sona ermesi ile statü kalkar.

10. Sonuç

Halka açık ortaklık statüsü, şirketler için önemli yükümlülükler getirmekle birlikte sermaye piyasalarından fon temini ve kurumsal yapılanma açısından avantajlar sağlar. TTK ile SPKn'nin birlikte uygulanması, halka açık ortaklıkların hukuki çerçevesini oluşturur.

Serinin devamında, halka açık ortaklıkların temel yükümlülüklerinden biri olan kamuyu aydınlatma yükümlülükleri ayrıntılı olarak incelenecektir.

Sermaye Piyasası Hukuku Serisi 6 / 15
Halka Arz ve İzahname Kamuyu Aydınlatma

Bu çalışma yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihatlarda meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle içerik zamanla geçerliliğini yitirebilir. İçeriğin somut olaylara uygulanması veya bu içeriğe dayanılarak alınan kararlar nedeniyle doğabilecek sonuçlardan sorumluluk kabul edilmez.